Miód gruszkowy św. Hildegardy – na co? Przepis z wszewłogą

Miód gruszkowy św. Hildegardy – na co stosowano słynny mus z wszewłogą?

Gruszki, miód i cztery starannie dobrane zioła – wszewłoga górska, galgant, lukrecja i cząber. Z tych prostych składników powstaje mus gruszkowo-ziołowy, którego receptura wywodzi się z tradycji św. Hildegardy z Bingen.

Dziś przepis ponownie cieszy się dużym zainteresowaniem, szczególnie wśród osób poszukujących dawnych receptur ziołowych i naturalnych sposobów urozmaicenia codziennej diety.

Skąd jednak wziął się miód gruszkowy? Co właściwie pisała o nim św. Hildegarda? Dlaczego w recepturze pojawia się mało dziś znana wszewłoga górska i jak przygotować mus w domu?

Kim była św. Hildegarda z Bingen?

Hildegarda z Bingen (1098–1179) była benedyktynką, przeoryszą, autorką dzieł dotyczących przyrody, muzyki i duchowości. W tradycji przypisuje się jej również obszerne obserwacje dotyczące roślin, żywności i ich wykorzystania.

Jednym z dzieł związanych z jej dorobkiem jest „Physica”, zawierająca opisy roślin, produktów spożywczych oraz różnych sposobów ich przygotowania.

Trzeba przy tym pamiętać, że zalecenia Hildegardy powstały w XII wieku. Są interesującym elementem historii zielarstwa, ale nie należy utożsamiać ich ze współczesnymi zaleceniami medycznymi ani traktować jako dowodu skuteczności w leczeniu chorób.

Miód gruszkowy – receptura, którą Hildegarda szczególnie ceniła

W tradycji hildegardowej odnajdujemy recepturę przygotowywaną z ugotowanych i rozgniecionych gruszek, miodu oraz mieszanki ziół.

W jej skład wchodzą:

• wszewłoga górska (Meum athamanticum),

• galgant,

• lukrecja,

• cząber ogrodowy.

Hildegarda wyjątkowo wysoko ceniła tę recepturę. W Physica określa przygotowany w ten sposób mus jako „cenniejszy niż złoto”. To właśnie dlatego receptura do dziś wzbudza tak duże zainteresowanie osób zajmujących się tradycyjnym zielarstwem.

Na co św. Hildegarda polecała mus gruszkowy?

To jedno z najczęściej zadawanych pytań dotyczących tej receptury.

W dawnych opisach Hildegardy mus gruszkowo-ziołowy pojawia się przede wszystkim w kontekście oczyszczania organizmu. Hildegarda posługiwała się charakterystycznym dla swojej epoki pojęciem „złych soków”, które według ówczesnych poglądów należało usuwać z organizmu.

Współcześnie tradycję stosowania musu gruszkowego z wszewłogą kojarzy się przede wszystkim z przewodem pokarmowym, jelitami oraz ziołowymi kuracjami oczyszczającymi.

Warto jednak oddzielić historyczny przekaz od współczesnej wiedzy medycznej. Określenia stosowane kilkaset lat temu nie odpowiadają dzisiejszej terminologii, dlatego receptury nie należy traktować jako sposobu leczenia chorób jelit, zakażeń czy innych schorzeń.

Możemy natomiast spojrzeć na nią jako na fascynujący przykład tego, jak już przed wiekami łączono owoce, miód i starannie dobrane rośliny.

Wszewłoga górska – najważniejszy składnik mieszanki

Dla wielu osób najbardziej zagadkowym składnikiem jest wszewłoga górska (Meum athamanticum).

To aromatyczna roślina należąca do rodziny selerowatych. Dawniej była znacznie bardziej znana i wykorzystywana niż obecnie.

W tradycyjnej recepturze Hildegardy wszewłoga stanowi najważniejszą część kompozycji. Towarzyszą jej galgant, lukrecja oraz cząber.

Jeżeli chcesz przygotować mus w domu bez konieczności poszukiwania każdego z tych ziół osobno, w Zielarni Podkarpackiej dostępna jest  Mieszanka do miodu gruszkowego z wszewłogą Proherbis. Zawiera gotową kompozycję czterech ziół, w której wszewłoga górska stanowi 35% mieszanki.

Co jeszcze znajduje się w mieszance?

Galgant

Galgant jest aromatycznym kłączem należącym do tej samej rodziny co imbir. Charakteryzuje się intensywnym, korzennym i lekko pikantnym smakiem.

Jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych surowców występujących w recepturach związanych z tradycją św. Hildegardy.

Lukrecja

Korzeń lukrecji ma charakterystyczny, naturalnie słodki smak. W kompozycji z gruszkami i miodem łagodzi bardziej zdecydowany charakter pozostałych składników.

Warto pamiętać, że lukrecja nie jest odpowiednia dla każdego. Szczególną ostrożność powinny zachować m.in. osoby z nadciśnieniem tętniczym oraz przyjmujące niektóre leki.

Cząber

Cząber kojarzymy przede wszystkim jako przyprawę kuchenną, jednak ma również długą historię wykorzystania w europejskiej tradycji zielarskiej.

Jego zdecydowany, lekko pieprzny smak dobrze komponuje się z pozostałymi składnikami receptury.

Dlaczego w tej recepturze są właśnie gruszki?

W przypadku musu ważny jest sposób przygotowania owoców. Gruszki są gotowane, a następnie rozgniatane na gładką masę. Dopiero do tak przygotowanych owoców dodaje się miód i mieszankę ziół.

W efekcie otrzymujemy coś bardziej przypominającego gęste powidła lub mus niż klasyczny miód. Dlatego można spotkać zarówno określenie „miód gruszkowy”, jak i „mus gruszkowy”.

Jak przygotować miód gruszkowy z wszewłogą?

Przygotowanie domowego musu jest proste.

Potrzebujesz:

• około 2 kg dojrzałych gruszek,

• 1 szklankę miodu,

• 100 g mieszanki do miodu gruszkowego Proherbis.

Przygotowanie krok po kroku

1. Gruszki dokładnie umyj, obierz i usuń gniazda nasienne.

2. Pokrój je na mniejsze kawałki.

3. Ugotuj gruszki do miękkości.

4. Odcedź nadmiar wody.

5. Rozgnieć lub zblenduj owoce na jednolity mus.

6. Miód delikatnie podgrzej w kąpieli wodnej, aby stał się płynny.

7. Połącz mus gruszkowy z miodem.

8. Dodaj całe opakowanie mieszanki ziołowej – 100 g.

9. Dokładnie wymieszaj i krótko zagotuj.

10. Gotowy mus przełóż do czystych słoiczków. Po ostudzeniu przechowuj w lodówce.

Powstaje aromatyczna, gęsta masa o charakterystycznym ziołowo-korzennym smaku.

Jak stosować przygotowany mus?

Zgodnie ze sposobem stosowania podawanym przez producenta przygotowany mus spożywa się:

rano – 1 łyżeczkę na czczo,
po obiedzie – 2 łyżeczki,
wieczorem – 3 łyżeczki przed snem.

Czy trzeba samodzielnie kompletować zioła?

Nie. To właśnie jeden z powodów, dla których powstała gotowa mieszanka Proherbis.

W jednym opakowaniu znajdują się wszewłoga górska 35%, galgant, lukrecja oraz cząber. Jedno opakowanie 100 g przeznaczone jest do przygotowania musu z około 2 kg gruszek.

Gruszki i miód dodaje się samodzielnie.

FAQ – najczęściej zadawane pytania

Na co stosowano miód gruszkowy według św. Hildegardy?

W tradycji hildegardowej recepturę wiązano przede wszystkim z oczyszczaniem organizmu i przewodem pokarmowym. Należy jednak pamiętać, że są to historyczne zalecenia pochodzące ze średniowiecznego systemu wiedzy, a nie współczesne wskazania medyczne.

Czy miód gruszkowy to naprawdę miód?

Nie do końca. Miód jest jednym ze składników. Podstawę stanowią ugotowane gruszki połączone z miodem oraz mieszanką wszewłogi, galgantu, lukrecji i cząbru. Konsystencją gotowy produkt przypomina bardziej mus lub powidła.

Czy miód gruszkowy „oczyszcza jelita”?

Takie określenia spotykamy w tradycji związanej ze św. Hildegardą. Nie należy jednak rozumieć ich jako potwierdzonego działania leczniczego ani traktować musu jako preparatu do leczenia chorób jelit.

Czy mieszanka Proherbis zawiera gruszki i miód?

Nie. Opakowanie zawiera 100 g suchej mieszanki ziołowej. Gruszki oraz miód dodaje się samodzielnie podczas przygotowywania musu.

Ile gruszek potrzeba?

Jedno opakowanie mieszanki 100 g przeznaczone jest na około 2 kg dojrzałych gruszek.

Czy mieszankę można zaparzyć jak herbatę?

Produkt został skomponowany jako mieszanka do przygotowania musu gruszkowego i powinien być stosowany zgodnie z przeznaczeniem.

Jak przechowywać gotowy mus?

Po przygotowaniu i ostudzeniu mus należy przechowywać w lodówce, najlepiej w czystych i szczelnie zamkniętych słoiczkach.

Tradycyjna receptura, którą możesz przygotować we własnej kuchni

Miód gruszkowy z wszewłogą jest jedną z ciekawszych receptur kojarzonych ze św. Hildegardą z Bingen. Łączy bardzo proste składniki – gruszki i miód – z nietypową dziś kompozycją wszewłogi, galgantu, lukrecji i cząbru.

Niezależnie od tego, jak z perspektywy współczesnej wiedzy patrzymy na średniowieczne zalecenia Hildegardy, sama receptura pozostaje interesującym fragmentem europejskiej tradycji zielarskiej.

Chcesz przygotować mus gruszkowy w domu?

W Zielarni Podkarpackiej znajdziesz Mieszankę do miodu gruszkowego 100 g Proherbis – gotową kompozycję wszewłogi górskiej, galgantu, lukrecji i cząbru. Jedno opakowanie wystarcza na około 2 kg gruszek.

Źródła i literatura

• Hildegarda z Bingen, Physica – dzieło poświęcone m.in. roślinom, żywności i tradycyjnym recepturom. W części dotyczącej gruszy znajduje się opis przygotowania gruszek z wszewłogą, galgantem, lukrecją, cząbrem i miodem.

• Polskie Towarzystwo Przyjaciół św. Hildegardy – materiały dotyczące wszewłogi górskiej oraz tradycyjnego musu gruszkowego według św. Hildegardy.

Uwaga: informacje dotyczące św. Hildegardy przedstawiają historyczne i tradycyjne zastosowanie receptury. Nie stanowią porady medycznej ani informacji o leczeniu lub zapobieganiu chorobom.